De kans is groot dat je medeplichtig bent aan slavernij. Niet alleen door het eten van chocola, maar ook door het kopen van bijvoorbeeld goud, tabak en suiker. Je zal niet vervolgd worden, dat is ons namelijk ook niet gelukt.  Maar, weet, dat je door het kopen van niet-slaafvrije chocola een verwerpelijk productieproces ondersteunt. Als consument ben je moreel gezien verantwoordelijk voor wat je koopt, Tony’s Chocolonely geeft je de keuze om NEE te zeggen tegen slavernij.

Slavernij is strafbaar. Het kopen van producten die op criminele wijze zijn verkregen is ook strafbaar, dat is heling. In 2003, na een jaar onderzoek naar de productie van cacao voor de Keuringsdienst van Waarde, vroeg journalist Teun van de Keuken zich af of hij zich als consument van chocola schuldig maakte aan heling. Hij meldt zich daarom bij de politie en neemt een advocaat in de arm. De tv-uitzending van de Keuringsdienst van Waarde,  over de wantoestanden in de cacao-industrie, en Teun’s eigen aangifte bij de politie, doen veel stof opwaaien. De Consumentenbond startte de actie ‘Steun Teun’: duizenden leden van de bond vulden een bon in, waarmee ze Teun’s aanklacht ondersteunden.

In maart 2004 geeft Teun zichzelf met behulp van een goeie advocaat officieel aan bij de Officier van Justitie als chocolade-crimineel. Een half jaar later wordt  de aangifte niet ontvankelijk verklaard door de Officier van Justitie. Teun stapt daarop naar het Hooggerechtshof, maar zal getuigen nodig hebben.

Maar toch blijft Teun hoop houden op verbetering. Het Harkin-Engel convenant, dat in 2005 ondertekend wordt door verschillende grote chocolade-producenten, moet een einde maken aan de verschrikkelijke manier waarop veel chocola gemaakt wordt. Maar het blijkt dat geen van de producenten daadwerkelijk iets gedaan heeft om slavernij in te perken.

Als datzelfde jaar (2005) de film Charlie and the Chocolate Factory  uitgebracht wordt in Nederland gaat Teun naar hoofdsponsor Nestle met de vraag om een slaafvrije reep te maken. Desnoods maar ééntje als gebaar van goede wil. De fabrikant weigert pertinent. Ook de hippies van Ben & Jerry´s durven hun vingers niet te branden aan het verzoek.

Veel rumour, ook vanuit de pers. Maar niemand wil zijn vingers eraan branden. Dan moeten we het zelf maar doen! Op 29 november 2005 brengt Teun de eerste officieel slaafvrije chocoladereep ter wereld op de markt onder de naam: Tony’s Chocolonely.

Tony’s Chocolonely is geboren, maar intussen loopt de rechtzaak door. Teun van de Keuken spreekt met jongens uit Burkina-Faso die als slaaf geronseld zijn om in Ivoorkust te werken. En twee kindslaven zijn bereid om tegen chocolade-crimineel Teun van de Keuken te getuigen, een van hen wordt daarvoor in februari 2007 gehoord door de Nederlandse Rechtbank. De jongens werkten onder dwang, kregen niet betaald en werden gevangen gehouden; criminele omstandigheden dus.

Ondanks de getuigenverklaringen besluit de rechtbank op 5 april 2007 dat Teun van de Keuken niet zal worden vervolgd. Maar het hof erkent wel de deplorabele situatie in de cacao-industrie en spreekt over ernstige misdaden waarvoor ook de consument verantwoordelijkheid draagt.

Een importeur van Zwitserse chocolade, Bellissimo, spant in dezelfde periode een kort geding aan tegen Van de Keuken, omdat hij niet zou kunnen garanderen dat zijn chocolade slaafvrij is gefabriceerd. De garantie dat Tony’s Chocolonely slaafvrij is gemaakt, is volgens Bellissimo misleidend. “Slaafvrije chocolade bestaat niet”, aldus de advocaat van Bellissimo. Ook zouden andere chocoladeproducenten door de bewering in een kwaad daglicht worden gesteld. Uitspraak van de rechter: Tony’s Chocolonely chocolade is 100% slaafvrij en de uitzendingen van de KvW mogen doorgaan!

Toch is het zaak om alert te blijven. Al snel blijkt uit eigen onderzoek dat Tony’s Chocolonely nog niet aan het keurmerk ‘100% slaafvrij’ kan voldoen. Boeren profiteren bijna niet van het extra geld dat betaald wordt voor de cacao, het meeste geld blijft plakken bij instanties en tussenpersonen. Dit was een harde les, vanaf dat moment zijn we de productieketen nog scherper in de gaten gaan houden.